Jestem Tw鎩


JESTEM TWÓJ
PIOTR 危IAΜWSKI

Jestem Tw鎩Mariusz Grzegorzek nakr璚i swój film na motywach sztuki „Jestem Twój” Judith Thomson, kanadyjskiej pisarki, o której mówi, 瞠 by豉 dla niego ol郾ieniem i której teksty od kilku ju lat wystawia na scenie ódzkiego Teatru im. Jaracza. Sztuka „Jestem Twój” zaadaptowana dla kina, pozostawi豉 jednak na ekranie pewien szczególny rys teatralno軼i. Wi瘯szo嗆 sytuacji rozgrywa si tu w konwencji jeden na jeden, sceny s od siebie wyra幡ie oddzielone, a miejsce akcji zmienia si rzadko – jest nim przewa積ie dom gównej bohaterki. W ten sposób film „Jestem Twój” zyskuje g瘰t atmosfer, napi璚ie, które kilkakrotnie doprowadza do krótkich wybuchów z這軼i i strachu mi璠zy bohaterami, by w ko鎍u w dwóch scenach wybuchn望 z si陰, która przywodzi na my郵 co nieodwracalnego.

Wspomniany rys teatralno軼i nie jest wi璚 zarzutem, lecz czym ciekawym, motywem, który pozwoli re篡serowi wnikliwie przedstawi skomplikowane relacje mi璠zy bohaterami. W „Jestem Twój” nie ma filmowych fajerwerków, szybkiego tempa, praktycznie niczego, co mog這by stanowi ekranow b造skotk. Jest to film – par excellence – aktorski. Zdj璚ia czy scenografia pozostaj w cieniu, ale w豉郾ie po to, by skierowa uwag widza na gesty, sposób, w jaki aktorzy wypowiadaj dialog, na to jak krzy簑j si ich spojrzenia. Jednocze郾ie zabiegi te pozostaj przezroczyste, aktorsko嗆 tego filmu ujawnia si dyskretnie i nie od razu. Lecz wystarczy przypomnie sobie pó幡iej najbardziej dramatyczne sceny, by zda sobie spraw, 瞠 aktorzy, aby je zagra, musieli du穎 g喚biej ni zwykle prze篡 psychiczn tragedi swoich bohaterów; 瞠 proste odegranie pewnych stanów by這by w tym filmie czym niewystarczaj帷ym.

W „Jestem Twój” bohaterów jest kilkoro i tworz pary skrajnie ró積e. Marta, dentystka, i jej m捫, biznesmen, s m這dzi, bogaci i wykszta販eni, lecz ich zwi您ek to w豉軼iwie fikcja. Ona k豉mie, on, kochaj帷 j, woli o pewnych rzeczach nie wiedzie. Druga para to matka i dobiegaj帷y trzydziestki syn, Artur, który po wyj軼iu z wi瞛ienia próbuje si usamodzielni. Jego plan na 篡cie wygl康a tak: mieszka samemu, pali papierosy, gra na komputerze w „Wied幟ina” i mie 鈍i皻y spokój. Matka mo瞠 jedynie za豉mywa r璚e. Jej syn nie ma 瘸dnych perspektyw, za to du膨 doz naiwnej pewno軼i siebie. Te dwie pary stocz ze sob autentyczn walk o nienarodzone dziecko, która b璠zie tak naprawd starciem dwóch ró積ych 鈔odowisk i 鈍iatopogl康ów. Pojawi si jeszcze siostra Marty, która mog豉by za豉godzi ten konflikt, jednak wraz z rozwojem fabu造 ujawni si jej s豉bo軼i, które tylko go zaostrz.

Sam konflikt, a w豉軼iwie bezpo鈔ednie starcie mi璠zy bohaterami jest w filmie Grzegorzka najciekawsze. Wcze郾iej re篡ser próbuje przedstawi swoiste zagubienie ka盥ego z nich i te partie wypadaj z kolei najs豉biej. Najpro軼iej by這by powiedzie, 瞠 „Jestem Twój” opowiada o potrzebie i poszukiwaniu prawdziwego uczucia. Tak jest zw豉szcza w pierwszych scenach filmu. Marta po wielkiej kótni wyrzuca m篹a z domu, pod鈍iadomie czuj帷, 瞠 w 篡ciu mo瞠 spotka j co wa積iejszego. Jej siostra z kolei tonie w marzeniach o nami皻nym kochanku, który si ni zaopiekuje. Jest w tych scenach burza emocji, a jednak wywo逝j dystans. Grzegorzek w prostych sytuacjach tworzy gmatwanin ró積ych zachowa: irracjonalnych, pretensjonalnych, gwa速ownych. Taka gmatwanina jest oczywi軼ie mo磧iwa, ale w przypadku pocz徠kowych fragmentów „Jestem Twój” co jednak nie zagra這. To chyba uczucie przesytu wywo逝je dystans.

Ale te sceny pe軟i mimo to konkretn rol: buduj perspektyw, która pozwala odczytywa zachowania Marty wed逝g dwóch ró積ych kluczy. Pierwszy jest do嗆 prosty, cho dominuje w streszczeniach prasowych, na które si natkn掖em: Marta wiedzie ustabilizowane 篡cie, ale nie jest szcz窷liwa. B喚dy, które pope軟ia – a wi璚 kótnia z m篹em czy zgoda na przypadkowy seks z Arturem – nie wynikaj ze z貫j woli, lecz z braku zdecydowania. Marta potrzebuje i szuka impulsu, który pozwoli jej co zmieni, wydob璠zie z marazmu. Wed逝g tego klucza mo積a próbowa t posta w pewnym stopniu usprawiedliwi.

Jestem Tw鎩Natomiast drugi klucz nie pozwala spojrze na ni inaczej ni na posta jednoznacznie z陰. Kóc帷 si z m篹em, zak豉da ró積e maski. W pewnym momencie udaje nawet, 瞠 go bardzo kocha i 瞠 nie wie, co w ni wst徙i這 – po to tylko, by upewni si, 瞠 on zawsze jej przebaczy i zawsze b璠zie na ni czeka. Gdy jest ju o tym przekonana, wy鄉iewa go i wyrzuca za drzwi. Seks z Arturem jest dla niej jednorazowym skokiem w bok, po którym tak瞠 jemu ka瞠 si wynosi. Marta ewidentnie ze wszystkimi pogrywa, czuj帷, 瞠 jest pani sytuacji. Nawet gdy okazuje si, 瞠 jest w ci捫y, mówi sobie, 瞠 albo j usunie, albo komu odda dziecko.

Grzegorzek prowadzi t histori w taki sposób, 瞠 wydaje si ca趾iem prawdopodobne, i Marta wyjdzie z tej sprawy niedra郾i皻a. Zwrot, jaki nast瘼uje, jest jedn z najlepszych scen w filmie. Autorzy nazwali j „wej軼iem smoka” – w domu Marty zjawia si matka Artura razem z synem. Wie wszystko i nie pozwoli, by kto tak traktowa jej syna i odebra mu prawo do jego dziecka.

Starcie, do którego dochodzi, jest w istocie starciem dwóch kobiet – m篹czy幡i pozostaj w tle. Narz璠ziami stanie si wszystko, co te kobiety sob reprezentuj. Grzegorzek przesuwa bowiem akcent z tego, o co jest spór, na to, jakie warto軼i i metody staj przeciwko sobie. Konflikt matka – Marta staje si wi璚 konfliktem 鈍iata wspó販zesnego i niedzisiejszego, osoby bogatej i zdobywczej z osob, która przez ca貫 篡cie znosi豉 upokorzenia i s逝篡豉 innym, by zapewni swojemu synowi minimum egzystencji. Marta wygl康a na osob, która „umie sobie radzi w 篡ciu”. To sformu這wanie ma ju dzi szczególne, nieco pejoratywne znaczenie. Oznacza umiej皻no嗆 zdobycia dla siebie jak najlepszej pozycji bez wzgl璠u na okoliczno軼i. Skrupu造 tylko przeszkadzaj, wszystkie metody s dozwolone, bo – ten argument pojawia si do嗆 cz瘰to – dzisiejsza rzeczywisto嗆 determinuje takie dzia豉nie. Wydaje si, 瞠 matka skazana jest na pora磬. Grzegorzek przedstawia j wr璚z jako osob, która najprawdopodobniej jeszcze nigdy nie zdoby豉 si na taki sprzeciw wobec kogokolwiek. Jest to wi璚 dla niej swego rodzaju inicjacja, a mimo to pojawi si w niej determinacja wykraczaj帷a daleko poza potrzeb odp豉cenia za krzywd syna.

Matka mówi w pewnym momencie do Artura: „Pozwolisz, 瞠by te bogate dupki ci wykorzysta造 i wyplu造? Te bogate dupki, którym twoja matka wyciera豉 zasrane ty趾i i sprz徠a豉 ich mieszkania, a oni za to mieli twoj matk za zwierz? (…) Jak ty nie b璠ziesz walczy o swoje dziecko, to ty b璠ziesz jeszcze mniej wart ni to gówno, za które oni ci maj”. Nie ma tu mowy o prostej zem軼ie – cho ten motyw te si w ko鎍u pojawi – lecz Grzegorzek daje wyra幡y sygna, co jest 廝ód貫m tak wielkiej determinacji. Tworzy poza tym pewn ni 陰cz帷 posta matki i siostry Marty. Siostra tak瞠 dozna豉 w swoim 篡ciu wielu upokorze, te musi nadskakiwa innym i z podejrzliwo軼i patrzy na 篡cie, które prowadzi Marta. Ale jest na tyle g逝pia, 瞠 pozwala Marcie sob manipulowa i zbyt tchórzliwa, by powiedzie prawd.

Grzegorzek polemizuje w swoim filmie z banaln prawd, 瞠 na zmiany, na opami皻anie si nigdy nie jest za pó幡o. Marta wprawdzie si opami皻uje, ale nie wie, 瞠 sta豉 si ofiar metod, które sama stosowa豉. Artur dostaje natomiast szans. Jak powiedzia sam Grzegorzek, „z osiedlowego g逝pka, prymitywnego i aroganckiego, przeistacza si w m篹czyzn”.

Jestem Twój
Scenariusz i re篡seria Mariusz Grzegorzek. Zdj璚ia Szymon Lenkowski. Wykonawcy Ma貪orzata Buczkowska-Szlenkier (Marta), Mariusz Ostrowski (Artur), Roma G御iorowska (Alicja), Dorota Kolak (Irena), Ireneusz Czop (Jacek), Lech Mackiewicz (Konstanty), Dorota Kie趾owicz (穎na ginekologa), Anna Sarna (piel璕niarka), Pawe Audykowski (ojciec Marty). Produkcja i dystrybucja Krakatau, Polska 2009. Czas 105 min

Piotr 妃ia這wski, Jestem Twój, „Kino” 2010, nr 9, s. 65-66

© Fundacja KINO 2010


 Film "Jestem Twój" w zaprzyja幡ionym serwisie Filmaster.pl:

Zmieniony ( 07.11.2010. )